Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης

ΔΕΘΤο φθινόπωρο στην Θεσσαλονίκη είναι γνωστό για τρία πράγματα: Τα πρωτοβρόχια, την έναρξη των αγωνιστικών υποχρεώσεων του ΠΑΟΚ και την ΔΕΘ. Τις πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη τα φώτα πέφτουν στην Συμπρωτεύουσα και η πόλη ζει τα 15 λεπτά δημοσιότητάς της.

Ανήκω στην γενιά που έζησε τις μεταμορφώσεις της ΔΕΘ αλλά και την αλλαγή στη σημασία της. Ας περιοδολογήσουμε τα τελευταία 20-25 χρόνια την ιστορία της ΔΕΘ, χωρίζοντάς την σε τρεις περιόδους:

Α. Τα χρόνια του λουκάνικου και της μαύρης μπύρας

Έμοιαζε σαν όλη η Θεσσαλονίκη να περίμενε τον Σεπτέμβρη για να φάει hot-dog και να πιεί μαύρη μπύρα. Αυτά, βλέπετε, ήταν η σπεσιαλιτέ της καντίνας της ΔΕΘ. Τεράστιες ουρές σχηματίζονταν από ανθρώπους οι οποίοι μάλλον δεν είχαν συνειδητοποιήσει ότι μπορούν να βρουν μαύρη μπύρα και τους άλλους μήνες του χρόνου. Ήταν όμως πεντανόστιμο το άτιμο…

Εκείνη την περίοδο η ΔΕΘ ζούσε την ακμή της. Τεράστιοι εκθεσιακοί χώροι που γέμιζαν από τα προϊόντα μεγάλων ξένων εταιριών. Μάλιστα, τα περίπτερα έπαιρναν το όνομα της κάθε χώρας από την οποία προέρχονταν οι εταιρίες, όπως παλιά τα κόμματα. Είχαμε το Αμερικάνικο, το Γαλλικό, το Ρωσικό και πάει λέγοντας. Χιλιάδες κόσμου συγκεντρωνόταν και σαν ζόμπι κοίταζε τα εκθέματα. Ήταν πολύ σημαντικό εξάλλου για την νοικοκυρά που βγήκε από το σπίτι να ξεσκάσει να μάθει τα πάντα για το ηλεκτρικό δρεπανοφόρο ή για τον εργάτη και τον υπάλληλο να δούνε πρώτοι τα νέα εκθέματα στον χώρο της ηλεκτρικής κουζίνας. Όταν κάποια στιγμή συνειδητοποιούσες ότι αυτά που βλέπεις δεν σε πολυενδιαφέρουν, την έκανες με ελαφρά για τα περίπτερα κοντά στο Παλέ ντε Σπορ, όπου εκεί θα έβρισκες, σε όχι και τόσο καλή τιμή, έναν φακό, ένα μίξερ, ένα δωράκι για τα παιδιά και θα έφευγες.

Από τότε η ΔΕΘ ήταν ένα πολιτικό γεγονός. Πρωθυπουργοί, Υπουργοί και διάφοροι παρατρεχάμενοι έβρισκαν ευκαιρία να μιλήσουν στον λαό της Θεσσαλονίκης εκείνες τις μέρες. Και κάποια στιγμή μέσα στην δεκαετία του 1990, σε κάθε ΔΕΘ συνήθιζαν να εγκαινιάζουν το μετρό και άλλα έργα. (Σουρεαλιστική παρένθεση: Πρώτη ΔΕΘ του Καραμανλή του νεότερου και πρέπει να φαίνεται ότι η Θεσσαλονίκη είναι εργοτάξιο. Παίρνουν τέσσερις ανθρώπους, τους φοράνε τα φωσφορούχα γιλέκα και τους βάζουν με δύο φτυάρια να σκάψουν το πεζοδρόμιο, ως δήθεν έργο του μετρό. Ακόμα έχω στο μυαλό μου εκείνη την εικόνα.).

Η Θεσσαλονίκη ψοφούσε για έργα. Θέλεις η μόνιμη υπο-ανάπτυξη σε σύγκριση με την Αθήνα, θέλεις οι μόνιμες σφαγές επί του ΠΑΟΚ από τις αθηναϊκές ομάδες, θέλεις ένα αίσθημα μόνιμης αδικίας που είχε ριζώσει από τους βορειοελλαδίτες πολιτικούς στις καρδιές και στα μυαλά των συντηρητικών ψηφοφόρων-πολιτών, έπρεπε κάθε ΔΕΘ να περιλαμβάνει εξαγγελίες, άσχετα αν όλοι γνωρίζαμε ότι αυτές δεν θα υλοποιηθούν ποτέ.

Σε καλλιτεχνικό και πνευματικό επίπεδο δεν θα ξεχάσω μια συναυλία του Μίκη στο κατάμεστο Παλέ κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Β. Η περίοδος της λαϊκο-ποπ ΔΕΘ

Στις αρχές του 21ου αιώνα η ΔΕΘ αλλάζει σιγά-σιγά πρόσωπο. Αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται τα εκθεσιακά περίπτερα, η μαύρη μπύρα και το λουκάνικο έχει αρχίσει να χάνει από γεύση και μοιραία πέφτει και το ενδιαφέρον του κόσμου. Γι’ αυτό το λόγο αρχίζουν να διοργανώνονται συναυλίες που θα προσελκύσουν κόσμο. Καλλιτέχνες τύπου Τσαλίκη, Κιάμου και παρόμοιοι καλούνται και παίζουν μπροστά στο φιλοθεάμον κοινό.

Ταυτόχρονα, σε πολιτικό επίπεδο, βρισκόμαστε στην περίοδο του εκσυγχρονισμού, με ότι αυτό συνεπάγεται. Εκσυγχρονιστές Υπουργοί και Βουλευτές μετακομίζουν για ένα τριήμερο στην Θεσσαλονίκη και οι πίστες παίρνουν φωτιά. Τα μπουζούκια κάνουν χρυσές δουλειές και οι άμοιροι οι θεσσαλονικείς εξακολουθούν να ακούνε κούφιες εξαγγελίες.

Για κάποιο λόγο η ΔΕΘ έχει ταυτιστεί με την παρουσίαση του οικονομικού πλάνου της κυβέρνησης. Αναλύεται μπροστά στους «παραγωγικούς φορείς» και υποτίθεται ότι είναι το σχεδιάγραμμα της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της οικονομίας.

Είναι και η εποχή στην οποία αρχίζουν και οι πρώτες διαδηλώσεις. Αρχικά κάποιες πανελλαδικές κινητοποιήσεις του ΠΑΜΕ μέχρι αυτό να γίνει θεσμός και να φτάσουμε στο σήμερα όπου οι διαδηλώσεις έξω από την ΔΕΘ είναι και το μόνο ενδιαφέρον πράγμα.

Γ. Η παρακμή της παρακμής

Το ότι η ΔΕΘ έχει παρακμάσει είναι κάτι που δεν χρειάζεται να το πει κανείς. Οι τεράστιοι εκθεσιακοί χώροι τα τελευταία χρόνια υπάρχουν για να εκτίθενται (με όποια σημασία θέλει κανείς να το πάρει) τα Υπουργεία και οι Δημόσιοι Φορείς. Ναι, είναι πολύ σημαντικό να πάει στην ΔΕΘ το Υπουργείο Υγείας και να εκθέσει την νέα του πολιτική. Το ίδιο ισχύει προφανώς και για την Αστυνομία, η οποία χρειάζεται ένα περίπτερο στην ΔΕΘ για να μας δείξει τις καινούριες παραλαβές σε δακρυγόνα, τα νέας μορφής χημικά και τις πρωτοποριακές χειροπέδες που μόλις παρέλαβε.

Η παρακμή αυτή εμφανίζεται σε κάθε στιγμή. Κόπηκαν οι προεκλογικές εξαγγελίες και εξαφανίστηκε και η δήθεν γκλαμουριά. Εντάξει, κάποια τραπέζια στα μπουζούκια ακόμα θα δουλέψουν, αλλά καμία σχέση με παλιά. Τώρα φαίνεται σαν η ΔΕΘ να έχει μετατραπεί από τριήμερο κραιπάλης των υπουργών σε ημερήσια εκδρομή αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, σαν εκείνες που βαριόμασταν στο σχολείο.

Και όσο μειώνεται το ενδιαφέρον για την ΔΕΘ, τόσο αυξάνεται ο αριθμός των μπάτσων που βρίσκονται έξω από αυτή. Τις μέρες αυτές, τα τελευταία χρόνια αυτό που γίνεται δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια. Πρέπει κάποιος να είναι παρών για να καταλάβει για τι πράγμα μιλάμε. ΜΑΤ, ΔΙΑΣ, ΔΕΛΤΑ και λοιποί, κάνουν κυριολεκτικά κατάληψη στην πόλη και συμπεριφέρονται ως στρατός κατοχής. Δεν είναι μόνο ότι βρίσκονται παντού, είναι ότι χτυπούν, βρίζουν, απειλούν και τραμπουκίζουν κόσμο, όχι μόνο διαδηλωτές, αλλά και ανυποψίαστο, άμαχο πληθυσμό.

Με τον καιρό, λοιπόν, η ΔΕΘ έχει χάσει το όποιο ενδιαφέρον είχε. Μοιάζει λιγότερο ενδιαφέρουσα από ξενάγηση στην έρημο. Πολλοί Θεσσαλονικείς συμφωνούν σε αυτό, γυρίζοντας νοσταλγικά πίσω στις εποχές της μαύρης μπύρας και του λουκάνικου, χωρίς ωστόσο να βλέπουν ότι αυτή η φαντασιακή επιστροφή στις εποχές που «ζούσαμε καλύτερα» είναι η προϋπόθεση της αναπαραγωγής του σήμερα.

Advertisements